варикозни

    Варикозни кенгайиши — сабаблари, аломатлари, кўриниши, даволаш

    Ушбу мақолада биз сиз билан, веналарнинг варикоз кенгайиши каби оёқларнинг ноқулай касаллигини, шунингдек, варикознинг сабаблари, аломатлари, даволашни —  анъанавий ва халқ табобати усулларини кўриб чиқамиз.

    Оддий одам учун варикоз нима? Оёқлардаги чарчоқ, еҳтимол шиш, кўкимтир, баъзан қорамтир томирлар бўртиб чиқиб туриши. Тиббиёт нуқтаи назаридан бу касаллик қандай?

    Веналарнинг варикоз кенгайиши (варикоз) — одатда оёқлардаги веналар (қонни юракка олиб борадиган қон томирлар) деворининг юпқалашиб ва тугунчалар ҳосил қилиб, уларнинг кенгайиши ва чўзилишидир. Тугунчалар веноз деворларнинг патологияси ва/ёки генетик нуқсон туфайли уларнинг клапанлари йетишмовчилиги натижасида шаклланади. Еркаклардаги варикоз ва аёллардаги варикоз ўхшаш бўлади.

    Веналарнинг кенгайиши (катталашиши) веноз босимнинг ошиши билан юзага келади.

    Веналарнинг варикоз кенгайиши қуйидаги жойларда учрайди:

    • Оёқларнинг пастки қисмида;
    • Ошқозон ва қизилўнгачда;
    • Кичик тосда;
    • Мояклар ва уруғ йўлларида.

    Мақолада касалликнинг енг кўп учрайдиган жойи — оёқлардаги варикоз муҳокама қилинади.

    Бугунги кунда варикоз енг кўп учрайдиган касалликлардан бири бўлиб, у ҳар учинчи аёлда ва ўнинчи еркакда қайд қилинади. Статистлар таъкидлашича, бу касаллик кўпинча 30-40 ёшлик даврда учрайди.

    Варикоз сабаблари

    Варикоз ривожланишининг асосий сабаблари:

    • Оғир жисмоний машқлар билан боғлиқ бўлган турмуш тарзи ёки касб, бир ҳолатда (тик турган ёки ўтирган) узоқ вақт туриш ёки атроф-муҳитнинг доимий равишда юқори ҳароратда бўлиши;
    • Тана вазнининг сезиларли даражада ортиши;
    • Ирсий (генетик) мойиллик;
    • Гормонал таъсир (ҳомиладорликва гормонал препаратлар қабул қилиш).

    Варикоз ривожланишининг иккиламчи сабаблари

    • Веналар орқали қоннинг ўтиши билан боғлиқ тўсиқлар. Бундай тўсиқларга тромбоз ёки шишлар мисол бўла олади.
    • Стресс ва асаб касалликлари. Улар томирларнинг ҳолатига таъсир қилади. Томирлар деворида уларнинг таранглигини (тонусини) таъминловчи нерв охирлари мавжуд. Уларга босим кучайса, турли токсинлар ва спиртли ичимликлар таъсир қилса, томирлар тонусини йўқотади ва кенгаяди.
    • Артериал-веноз анастомозлар. Бундай анастомозлар артериал қон ҳужайраларининг оқими ҳудудида босим туфайли шаклланиши мумкин.
    • Спортив зўриқишлар. Хавф гуруҳига штанга каби оғирликларни кўтаришни севувчилар киради. Варикозга мойиллик мавжуд бўлса, оёқларни ҳаддан ташқари оғир жисмоний машқлар билан зўриқтириш ва оғирликларни кўтариш тақиқланади.
    • Ноқулай кийим ва поябзал. Жуда тор кийимлар, масалан тор шимлар веналарнинг варикоз кенгайишига олиб келиши мумкин. Бундан ташқари, тор ва баланд пошнали поябзал ҳам зарарли. Поябзални танлашда кенг пошналарга афзаллик бериш керак, пошна қанча кенгроқ бўлса, оёқларга тушадиган юк шунча камроқ бўлади. Юпқа ва баланд пошналарда (шпилка) юриш ва мувозанатни сақлаш оёқлар ва веналарга катта юк туширади, агар бунга яна дўконлардан харид қилинган нарсали оғир сумкаларни қўшса…

    Бу омиллар томирларнинг кенгайишига, веноз босимнинг кучайишига ва веноз клапанларнинг нормал ишлашини бузилишига олиб келади. Натижада оёқларнинг томирларида патологик қон айланиши — рефлюкслар (чуқур веналардан қоннинг тескари юзаки веналарга оқиши). Айнан шу касалликнинг вақт ўтиши билан кучайиб бориши ва веноз тизимига тушадиган юкни кўп марта ошишига сабаб бўлади.

    Қоннинг тўғри — оёқ веналарида пастдан тепага оқиши бир неча омиллар билан амалга оширилади: артериялардаги қон босими, қоннинг тескари оқишини олдини олиш учун қон томирларида ҳаракат ва клапанларнинг мавжудлиги. Бу клапанларнинг ўз функцияларини бажара олмасликлари веналарда қон оқимининг бузилишини келтириб чиқаради ва бу томирларнинг ортиқча чўзилишига олиб келади. Шу сабабли қон оқими тартибсиз бўлади, қон оёқларнинг пастки веналарида тўхтаб қола бошлайди (айниқса тери ости веналарида), улардаги босим ортади, вена деворлари кенгайиб ва ингичкалашиб боради.

    Варикознинг аломатлари ва белгилари

    Варикоз аломатлари унинг босқичи билан тўғридан тўғри боғлиқ.

    Варикознинг И ва ИИ босқичлари

    • Оёқ, болдир ва сонларда веноз нақшларнинг пайдо бўлиши;
    • Оёқларда оғирлик ва босимни ҳис қилиш;
    • Тортишишлар, айниқса кечаси;
    • Ишдан кейин, куннинг охирида оёқларнинг шишиши;
    • Оёқларда ўртача оғриқлар;
    • Тез чарчаш.

    Веналар варикоз кенгайишинг ИИИ ва ИВ босқичларида

    • Шишлар;
    • Қон томирли юлдузлар (телангиоектазиялар);
    • Турли оғриқлар (пулсли, мушакларда қичишиш, юриш пайтида оғриқ, вена бўйлаб оғриқ, умумий оғриқ ва оёқларнинг қақшаб оғриши);
    • Болдир ва товон ёнлари терисининг юзаси устидаги узун варикоз веналар пайдо бўлиши;
    • Терининг ўзгаришлари (терининг қуриши ва пигментация юзага келади, оёқларнинг териси қораяди ва жигарранг доғлар билан қопланади). Бундан ташқари, бу аломатларга кейинчалик бир қатор касалликлар қўшилиши мумкин: дерматит, екземава трофик касалликлар, яралар пайдо бўлиши.

    Камдан-кам ҳолларда, лекин учрайдиган аломатларга веналар ёрилиши натижасида қон кетиши киради, кўпинча кечаси содир бўлади.

    Варикознинг асоратлари

    Агар варикозда иситма ёки заифлик каби белгилар мавжуд бўлса, бу касалликнинг асоратларидан далолат беради.

    Варикознинг асоратларида қуйидагиларни бошдан кечириш мумкин:

    • Екзема;
    • Тери яралари;
    • Юзаки жароҳатларда ҳам кучли веноз қон кетиш;
    • Тромбофлебит;
    • Трофик яра;
    • Флеботромбоз;
    • Варикоз тугунлардан қон кетиши.

    Варикозни ташхислаш

    Варикоз томирларининг белгилари аниқланганда ёки тўғри ташхис қўйиш учун фелболог, невролог, жарроҳга мурожаат қилиш керак.

    Варикоз томирларининг ташхислаш усули: ултратовуш текширув (УТТ) ёки флебография.

    Варикозни даволаш

    Варикозни қандай даволаш мумкин? Бу саволга ташхисдан кейин шифокор жавоб беради. Ахир фақат тўғри ташхис қўйилган тақдирда варикозни даволаш ижобий натижа беради.

    Ўз навбатида, даволовчи шифокор қуйидаги даволаш усулларини танлаши мумкин:

    • Варикозни дори-дармонлар билан (медикаментоз) даволаш (крем, малҳам, таблеткалар);
    • Симптоматика ва касалликнинг босқичига қараб комплекс муолажалар (пастроқда мақолада келтирилган);
    • Жарроҳлик ёрдамида даволаш (зарарланган томирларни олиб ташлаш).

    Варикозга қарши воситалар

    Варикозга қарши крем ва малҳамлар

    Бундай воситалар касалликнинг дастлабки босқичларида ёрдамчи даволаш ва ривожланишини олдини олиш воситаси сифатида қўлланилади. Улар қуйидагича ёрдам беради:

    • Оғриқни камайтириш;
    • Шишларни камайтириш;
    • Клапанлар тизимининг иш фаолиятини яхшилаш;
    • Қон томир деворларининг тонусини ошириш;
    • Нормал қон айланишини тиклаш;
    • Асоратлар ривожланишига йўл қўймаслик.

    Троксевазин. Қон айланиши тизимининг фаолиятини нормаллаштирадиган фаол модда — троксерутинни ўз ичига олади. Яллиғланишни йўқ қилади, капиллярларнинг нозиклигини пасайтиради, венотоник хусусиятларга ега, шишларни йўқ қилади.

    Детралекс. Ёмирларида қон турғунлигини камайтиради ва лимфа ва суюқлик оқимини яхшилайди.

    РутинВитамин П (рутин ва бошқа биофлавоноидлар), шишларни камайтиради, яллиғланишни камайтиради, қон томирларини мустаҳкамлайди, томир тортишишларни йенгиллаштиради ва веноз яра ҳосил бўлишини олдини олади.

    Аесцин. От каштани уруғини ўз ичига олади. Қон томир ўтказувчанлигини ва юлдузлар сонини камайтиради, тонусини оширади, яллиғланишни, шиш, қоннинг қуюлиб қолишини камайтиради ва микросиркуляцияни яхшилайди.

    Венорутон. Қон айланиш тизимининг иш фаолиятини тиклайдиган оксерутинни ўз ичига олади. Яллиғланишни бартараф қилади. Тромб ҳосил бўлишига йўл қўймайди.

    Варикозга қарши таблеткалар

    Таблеткалар касалликка маҳаллий таъсир қилиб бўлмаса, комплекс даволаш қисми сифатида қўлланилади. Улар қуйидагича ёрдам беради:

    • Қон томирларининг тонусини яхшилаш;
    • Яллиғланиш жараёнини бартараф қилиш;
    • Қон оқими ва лимфатик дренажни тезлаштирисж;
    • Микросиркулятив касалликларини бартараф етиш.

    Венарус. Қон томирлари тонусини оширади, чўзилувчанлик, ўтказувчанлик, капилляр синувчанлигини камайтиради, сезиларли даражада веноз қоннинг туриб қолишини, яллиғланиши камайтиради, қон томир деворларини шикастловчи еркин радикаллардан ҳимоя қилади.

    Анвенол. Қон томир ўтказувчанлигини камайтиради, микросиркулацияни яхшилайди, артериолаларни кенгайтиради, қон томирлари тонусини оширади, периферик қон айланишини яхшилайди.

    Ескузан. Ушбу препарат яллиғланишга қарши ва тоник хусусиятларга ега, томир девори мустаҳкамлигини оширади, капилляр синувчанликни камайтиради, шиш ва қон турғунлигини олдини олади, чарчоқ, оғирлик, зўриқиш, қичишларни йенгиллаштиради, турли органлар ва тўқималарда соғайиш жараёнини тезлаштиради.

    Венорутон 300. Бу шишни камайтириш, оғриқ қолдирувчи, тортишишга қарши таъсир кўрсатади ва микросиркуляцияни яхшилайди, трофик касалликлар ва яраларни бартараф етади.

    Ангистакс. Томирлар еластиклигини оширади, қон томир ўтказувчанлигини меъёрлаштиради, шиш шаклланишини олдини олади ва мавжуд шишларни камайтиради.

    Варикозни даволовчи муолажалар

    Ендовазал лазерли коагуляцияси. Шифокор шикастланган томирга лазер билан таъсир қилади ва бунинг натижасида юлдузчалар йўқолади. Маҳаллий оғриқсизлантириш остида ўтказилади. Бир неча ҳафта ўтгач терида муолажа ҳақида ҳеч қандай еслатма қолмайди. Дастлабки босқичлардаги варикозни даволаш учун ишлатилади.

    Склеротерапия. Фаолияти бузилган вена ичига инйекция орқали махсус моддалар юборилади, улар томирларни бутунлай жипслаштириб, ёпиштириб қўяди, қон томир фаолияти тўхтайди ва қон сўглом томирлар орқали оқа бошлайди. Ушбу муолажа ҳамма учун ҳам мос келмайди. Фақат тугунлар жуда катта бўлмаган тақдирда белгиланади.

    Озон терапияси. Озон кичкина игна билан қон томир ичига юборилади ва томирни ёпиштириб қўяди. Сезиларли натижага еришиш учун бир неча муолажа йетарли. Қон томирлари юлдузчаларини йўқ қилиш учун ишлатилади.

    Флебектомия. Жарроҳлик аралашуви, шикастланган томирлар оддийгина олиб ташланади. Операциядан кейин ертаси куни уйга қайтиш мумкин, лекин камида бир ой махсус пайпоқ кийиш ёки еластик бинт боғлаб юриш керак.

    Варикозни даволашда шифобахш жисмоний тарбия ва терапевтик трикотаждан фойдаланиш тавсия етилади.

    Варикоз учун терапевтик машқлар. Бу оёқлардаги оғирликни йўқотишга, қон айланишини нормаллаштиришга ва веноз қоннинг турғунлигини бартараф етишга ёрдам беради.

    Агар сизнинг касбингиз ўтроқ бўлса, ҳар куни пиёда юришга ҳаракат қилинг. Велосипед ва сузиш ҳам тавсия етилади. Бироқ, югириш томирларнинг ҳолатига салбий таъсир кўрсатиши мумкин.

    Варикозни халқ табобати ёрдамида даволаш

    Муҳим! Варикозни даволаш учун халқ табобати воситаларини ишлатишдан олдин шифокорингиз билан маслаҳатлашиб олинг!

    Варикоз томирларини ўсимлик препаратлар билан даволаш

    Касалликни ўсимликлар билан даволашнинг бир нечта фойдали томонлари:

    • Фитотерапия касалликнинг сабабларини йўқ қилади;
    • Ўтлар минимал миқдордаги қарши кўрсатмаларга ега;
    • Ўсимликлар билан даволаш жуда кам миқдорда ножўя таъсирга ега;
    • Ўтлар касалликни даволашидан ташқари, тўқималарни витаминлар ва бошқа озиқ моддалар билан бойитади;
    • Нархлари ҳамёнбоп.

    Патли каланхое. Каланхоенинг барглари яхшилаб ювилиб, бир литрли банкага солинади (барглари ярим банка бўлиши керак). 70% спирт билан тўлдирилиб, қоронғи жойда 14 кун давомида сақланади. Қўллашдан олдин яхшилаб чайқанг (аралаштиринг). Ҳар куни ётишдан олдин оёқларингизга суртинг. Оғриқ дастлабки қўллашдан сўнг кетади. Варикоз охирги босқичларда бўлса, даволаниш 4 ой давом етади.

    Олма «Антоновка». 1 литр қайнаётган сувга 3 та олма солиб, қопқоғини ёпинг ва 4 соат давомида иссиқ жойга қўйинг. Кейинчалик олмани олиб ташламасдан, уларни езинг, еритмани аралаштиринг ва тиндиринг. 1 ош қошиқ асал қўшган ҳолда 50 г дан (тахминан ярим рюмка) овқатдан олдин ерталаб ва кечқурун ётишдан олдин ичинг. Бундан ташқари бу қонни тозалайди, уйқу ва иштаҳани яхшилайди.

    Картошка. 5 та картошкани пўстидан тозаланг ва қирғичдан ўтказинг. Олинган картошка бўтқасини оёқларга суртинг. 4 соатдан кейин оғриқ бутунлай ўтиб кетади ва кейин картошкани илиқ сув билан ювиб ташланг.

    Ёғ билан саримсоқ. Саримсоқ олинг ва езинг. Икки қисм сариёғ билан аралаштиринг. Ухлашдан олдин бўртиб турган веналарга суртинг ва устидан қоғоз ёпиб, бинт ёки рўмол билан боғланг. Ерталаб ювиб, оёқингизга илиқ ва юмшоқ нарсалар кийинг.

    Варикозни олдини олиш

    Касалликни даволашдан кўра олдини олган маъқулроқ. Варикоз пайдо бўлишига тўсқинлик қила оладиган баъзи бир ҳаётий қоидаларни кўриб чиқинг:

    • Агар сизнинг ишингиз ўтроқ бўлса, вақти-вақти билан танаффус қилинг. Сиз иш жойида махсус гимнастика қилишингиз мумкин. Кўпроқ юришга ҳаракат қилинг;
    • Агар ишингиз кўпроқ тик туришни талаб қилса, аксинча, дам олиш учун вақт ажратинг;
    • Ўтирганда бир оёғингизни иккинчи оёғингиз устига чиқариб ўтириш одатини ташланг, агар сизда бор бўлса;
    • Тор ва қисиб турувчи кийимлар кийманг (масалан тор жинси, умуман аёлларга тор кийимлар кийиш қатъий тақиқланади, бу ҳолатда урогенитал тизим соҳасида қон айланиши бузилади);
    • Доимий равишда баланд ва ингичка пошнали пояфзал кийманг (бундай пояфзал камдан-кам ҳолларда — байрам кунларида кийилади);
    • Агар ич қотишибўлса, уни шундайлигича қолдирманг; қабзият кичик тос қон айланиш босимини оширади;
    • Велосипед ҳайдаб туринг;
    • Кўпроқ сузишга ҳаракат қилинг;
    • Дам олиш вақтида, вақти-вақти билан оёғингизни тепароқ жойлаштиринг (юракдан 15-20 см юқорига);
    • Мунтазам машқларни бажаришга ҳаракат қилинг;
    • Вазнингизни кузатиб туринг;
    • Зарарли озиқ-овқат ва ширинликлар истеъмолини камайтиринг, кўпроқ мева ва сабзавотлар йейишга ҳаракат қилинг, улар витаминларга бой маҳсулотлардир;
    • Ёмон одатларни ташланг (чекиш ва спиртли ичимликлар ичиш);
    • Контрастли душ (иссиқ кейин совуқ ва тескари) олишга ҳаракат қилинг;
    • Кунига камида 2 литр сув ичинг, бу сизни сувсизланишдан сақлайди;
    • Қуёшда тобланишни меъёрдан ошириб юборманг.

     

    (Visited 77 times, 3 visits today)
    Rating: 5.0/5. From 1 vote.
    Please wait...
    News Reporter

    Fikr bildirish

    E-pochta manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy ma'lumotlar * bilan belgilangan

    error: Content is protected !!